Arabuluculuk Başvuru Rehberi: 2026 Güncel Adımlar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve avukatlık hizmeti, hukuki danışmanlık veya hukuki görüş niteliğinde değildir. Hukuki kararlarınız için mutlaka bir avukata danışınız.
Bölüm 1: Arabuluculuk Nedir?
Arabuluculuk, iki taraf arasındaki anlaşmazlığı mahkemeye taşımadan çözmek için kullanılan resmi bir yöntemdir. Arabulucu (tarafsız üçüncü kişi), tarafları bir araya getirir ve onların kendi çözümlerini bulmalarına yardımcı olur. Karar vermez; sizi anlaşmaya zorlamaz. Taraflar müzakereyi istedikleri zaman sonlandırabilir.
Mahkemeden en önemli farkı şudur: Mahkemede hakim karar verir; arabuluculukta kararı siz verirsiniz. Bu yüzden süreç çok daha hızlı ve esnek işler. Ortalama 3-8 hafta içinde sonuçlanır; mahkemelerde yıllar alabilecek davalar bu yolla çok daha kısa sürede kapanır. Mahkemede tanıklar dinlenir, bilirkişi atanır, dosya sıra bekler — arabuluculukta bunların hiçbiri söz konusu değildir.
Arabuluculuk aynı zamanda gizli bir süreçtir. Görüşmelerde söylenenler, tarafların birbirlerine verdiği belgeler dava sürecinde aleyhinize delil olarak kullanılamaz. Bu güvence 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 4. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla taraflar daha açık konuşabilir, daha yaratıcı çözümler arayabilir.
Önemli Bilgi
Not: Yasal Dayanak: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (2012) — arabuluculuğun temel çerçevesini belirler.
Önemli Bilgi
Önemli: "Arabulucu hakim değildir; size karar vermez. Sizi anlaşmaya 'zorlamaz'. Müzakereyi kolaylaştırır. Süreci istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz."
Ne yapmalısınız? Arabuluculuğa başvurmadan önce uyuşmazlığınızın hangi kategoriye girdiğini öğrenin. Aşağıdaki bölüm size yol gösterecek.
Bölüm 2: Zorunlu mu, İhtiyari mi? — Durumunuz Hangisi?
Arabuluculuk her zaman zorunlu değildir. Türkiye'de sadece belirli dava türlerinde arabuluculuğa gitmek dava açmanın ön koşuludur (dava şartı). Diğer durumlarda ise taraflar isterlerse gönüllü olarak başvurabilir.
Zorunlu Arabuluculuk Kapsamındaki Uyuşmazlıklar
| Uyuşmazlık Türü | Dayanak Kanun | Zorunlu mu? | Ne Zaman Başladı? |
|---|---|---|---|
| İşçi-işveren (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin) | 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, Md. 3 | Evet | 1 Ocak 2018 |
| İşe iade talepleri | 7036 sayılı Kanun | Evet | 1 Ocak 2018 |
| Ticari alacak ve tazminat davaları | 7155 sayılı Kanun / TTK Md. 5/A | Evet | 1 Ocak 2019 |
| Tüketici uyuşmazlıkları (149.000 TL ve üzeri) | 6502 sayılı Kanun, Md. 73/A | Evet | 28 Temmuz 2020 |
| Kira tespit ve tahliye davaları | 7445 sayılı Kanun | Evet | 1 Eylül 2023 |
| Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) | 7445 sayılı Kanun | Evet | 1 Eylül 2023 |
| Kat mülkiyeti uyuşmazlıkları | 7445 sayılı Kanun | Evet | 1 Eylül 2023 |
| Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar | 7445 sayılı Kanun | Evet | 1 Eylül 2023 |
Önemli Bilgi
Önemli: Aşağıdaki uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamı DIŞINDA kalır:
- İlamsız icra yoluyla tahliye (kira borcundan başlatılan icra takibi)
- İflas ve konkordato davaları
- Ceza hukukundan ve kamu hukukundan doğan uyuşmazlıklar
- 149.000 TL altındaki tüketici uyuşmazlıkları (bunlar için Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurulur)
İhtiyari (Gönüllü) Arabuluculuk
Zorunlu kapsam dışında kalan her türlü özel hukuk uyuşmazlığında taraflar anlaşarak arabulucuya gidebilir. Aile hukuku uyuşmazlıkları (boşanma hariç; mal paylaşımı ve nafakada uygulanabilir), gayrimenkul alım-satım anlaşmazlıkları, sigorta ve miras uyuşmazlıkları ihtiyari arabuluculukla çözülebilir. İhtiyari arabuluculuğun en büyük avantajı esnekliktir: dava açmadan önce, dava süresince ya da icra aşamasında dahi başvurabilirsiniz.
Sık Karşılaşılan Yanılgılar
"Arabuluculuk her zaman zorunludur" düşüncesi yanlıştır — sadece belirli dava türlerinde zorunludur. Öte yandan "kira davalarında arabuluculuk hâlâ zorunlu değil" düşüncesi de eskimiştir; 1 Eylül 2023'ten itibaren kira tespit ve tahliye davalarında arabuluculuk zorunludur (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç). Tüketici uyuşmazlıklarında ise 149.000 TL sınırının altındaki davalar için Tüketici Hakem Heyeti başvurusu gerekir; arabuluculuk değil.
Ne yapmalısınız? Yukarıdaki tabloda uyuşmazlığınızı bulun. "Evet" yazıyorsa arabuluculuk zorunlu — atlamadan başvurun. "Hayır" yazıyorsa gönüllü olarak başvurabilirsiniz, bu sizin tercihiniz.
Bölüm 3: Başvuru Öncesi Hazırlık — Hangi Belgeleri Toplamalısınız?
Başvuruya gitmeden önce belgelerinizi hazırlarsanız süreç çok daha hızlı ilerler.
Her Durumda Gerekli Belgeler
- TC kimlik kartı veya pasaport
- Karşı tarafın adı, soyadı (veya şirket unvanı) ve iletişim bilgileri
- Uyuşmazlığın kısa yazılı özeti (ne istiyorsunuz, neden istiyorsunuz)
İş Uyuşmazlıklarında Ek Belgeler (7036 sayılı Kanun)
- İş sözleşmesi (yazılı varsa)
- İşten çıkarma yazısı veya fesih bildirimi
- Son 3-6 aylık maaş bordroları
- SGK hizmet dökümü (e-Devlet'ten ücretsiz alınır)
- Fazla mesai iddiasınız varsa: çalışma saatlerini kanıtlayan belgeler (mesajlar, iş takip sistemi çıktısı)
Kira Uyuşmazlıklarında Ek Belgeler (7445 sayılı Kanun)
- Kira sözleşmesi
- Kira ödemelerine ait banka dekontları veya ekstre
- Varsa daha önce gönderilmiş ihtarname örnekleri
Ticari Alacak Uyuşmazlıklarında Ek Belgeler (7155 sayılı Kanun)
- Sözleşme veya sipariş belgesi
- Fatura ve irsaliye
- Ödeme talebine ilişkin yazışmalar (e-posta, ihtarname)
- Varsa protesto tutanağı, çek veya senet fotokopileri
Belgeleri Hazırlarken Dikkat Edilecekler
Belgelerinizi toplarken tarihlerine dikkat edin; özellikle iş uyuşmazlıklarında işten çıkarma tarihinden itibaren 2 yıllık hak düşürücü süre işleyebilir. Kira uyuşmazlıklarında ise ödeme dekontlarını son 1 yılı kapsayacak şekilde hazırlayın. Tüm belgeler orijinal veya noter onaylı olmasına gerek yoktur; fotoğraf veya tarama kabul edilir — ancak arabulucu veya karşı taraf orijinali talep edebilir.
Avukat tutmak zorunlu değildir. Basit durumlarda belgelerini hazırlayan bir vatandaş süreci kendi başına yürütebilir. Ancak tazminat tutarı yüksekse veya işveren hukuki temsilciyle geliyorsa hukuki destek almanız sürecin sağlıklı ilerlemesine önemli ölçüde katkı sağlar.
Önemli Bilgi
Önemli: SGK hizmet dökümünüzü e-Devlet'ten (turkiye.gov.tr) ücretsiz ve anında alabilirsiniz. "SGK Hizmet Dökümü" hizmetini aratın. Belgeleri önceden PDF'e çevirin; dijital başvuruda yüklemeniz gerekecek.
Ne yapmalısınız? Yukarıdaki listeye göre belgelerinizi toplayın ve PDF formatına getirin. Eksik belgeyle de başvuru yapılabilir; ancak süreç uzayabilir.
Bölüm 4: Arabulucuya Nasıl Başvurulur? — Adım Adım
İki yol var: online (önerilen) veya adliyeye giderek elden.
Yol 1: UYAP Portalı Üzerinden Online Başvuru (Önerilen)
- Siteye gidin: arabulucu.uyap.gov.tr adresine gidin veya e-Devlet (turkiye.gov.tr) üzerinden "Arabuluculuk Başvurusu" hizmetini açın.
- Giriş yapın: e-Devlet şifresi, e-imza veya mobil imzayla giriş yapın.
- Yeni başvuru açın: "Arabuluculuk Dosya Başvurusu" veya "Yeni Başvuru Yap" seçeneğine tıklayın.
- Uyuşmazlık türünü seçin: İş, ticari, kira veya diğer seçeneklerinden birini seçin.
- Karşı taraf bilgilerini girin: Gerçek kişiyse TC kimlik numarası veya adres; şirketse vergi numarası ve unvan.
- Talep konusunu yazın: Kısa ve net olun. Örnek: "15.01.2026 tarihli işten çıkarma nedeniyle 92.000 TL kıdem tazminatı talebi."
- İlinizi seçin ve arabulucu belirleyin: İsterseniz arabulucu seçin; seçmezseniz sistem otomatik atar.
- Belgelerinizi yükleyin: PDF formatında belgeleri sisteme ekleyin.
- Başvuruyu tamamlayın: Başvuru numaranızı not alın — süreç takibi için gerekli.
Yol 2: Adliyedeki Arabuluculuk Bürosuna Elden Başvuru
- İl adliyeleri bünyesinde Arabuluculuk Bürosu bulunur. Adres için adalet.gov.tr adresini kontrol edin.
- Büro saatleri genellikle hafta içi 09:00-17:00'dir.
- Başvuru dilekçenizi elden teslim edin (Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi şablonunu kullanın).
- Başvuru için harç veya pul gerekmez; ücretsizdir.
- Avukat tutmak zorunlu değildir; bizzat başvurabilirsiniz.
Arabulucu Sicilini Nasıl Sorgularsınız?
Arabulucunun Adalet Bakanlığı'na kayıtlı olup olmadığını adb.adalet.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz. Sicil kaydı olmayan biriyle yürütülen arabuluculuk geçersiz sayılabilir; bu nedenle sorgulama yapmak önemlidir. İhtiyari arabuluculukta arabulucuyu kendiniz seçebilirsiniz; zorunlu arabuluculukta anlaşamazsanız listeden sıradaki atanır.
Başvuru Sırasında Sık Yapılan Hatalar
- Karşı tarafın adını veya vergi numarasını yanlış yazmak: Bu durumda arabulucu doğru kişiye ulaşamaz, süreç gecikir.
- Uyuşmazlık türünü hatalı seçmek: İş uyuşmazlığını "diğer" kategorisinde açmak yanlış arabulucu atanmasına yol açabilir.
- Talep tutarını eksik yazmak: Talepten fazlasını anlaşma metnine koyamazsınız; bu nedenle başvuruda tutarı gerçekçi belirleyin.
- Başvuru numarasını not almamak: Süreç takibi için bu numara şarttır.
Ne yapmalısınız? Online başvuruyu tercih edin; hem hızlı hem de belge takibi kolaydır. Bilgisayar veya telefon erişiminiz yoksa en yakın adliyeye gidin.
Bölüm 5: Süreç Nasıl İlerler? — Başvurudan Sonuca
Başvurduktan sonra süreç şu sırayla ilerler:
- Başvuru yapıldı
- Arabulucu atandı veya seçildi (1-3 iş günü)
- Davetiye gönderildi — karşı tarafa bildirim yapıldı
- İlk görüşme tarihi belirlendi
- Görüşme(ler) gerçekleşti
| Anlaşma Sağlandı | Anlaşma Sağlanamadı |
|---|---|
| Anlaşma Belgesi imzalandı | Anlaşmazlık Tutanağı düzenlendi |
| İcra edilebilir belge elde edildi | Dava açma hakkı doğdu |
İlk Görüşmede Ne Beklenmeli?
- Arabulucu kendini tanıtır, tarafsızlığını ve gizlilik yükümlülüğünü açıklar.
- Taraflar sırayla taleplerini anlatır.
- Arabulucu seçenekler üretilmesine yardımcı olur; hiçbir kararı dayatamaz.
- Görüşmeler kayıt altına alınmaz (6325 sayılı Kanun, Madde 4 — gizlilik güvencesi).
- Görüşmeler yüz yüze, video konferans veya telekonferansla yapılabilir.
Süreler
| Uyuşmazlık Türü | Azami Süre | Uzatma Hakkı |
|---|---|---|
| İş uyuşmazlıkları | 3 hafta | +1 hafta |
| Kira uyuşmazlıkları | 3 hafta | +1 hafta |
| Ticari uyuşmazlıklar | 6 hafta | +2 hafta |
Anlaşmazlık Tutanağı — Dava Açmak İçin Şart
Arabuluculuk başarısız olursa arabulucu bir "anlaşmazlık tutanağı" (son tutanak) düzenler. Bu belge, zorunlu arabuluculuk kapsamındaki davalarda mahkemeye başvururken sunmanız gereken dava şartı belgesidir. Tutanaksız dava açamazsınız. Tutanakta şunlar yer alır: tarafların kimlik bilgileri, uyuşmazlığın konusu, görüşmelerin tarihleri ve anlaşma sağlanamadığına dair beyan.
Tutanağı aldıktan sonra dava açma süreniz devam eder. Önemli bir bilgi: arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı işlemez (6325 sayılı Kanun, Madde 16). Yani arabuluculukta geçen süre hak düşürücü sürenizden düşülmez.
Ne yapmalısınız? İlk görüşmeye belgelerinizle gidin. Anlaşmak zorunda değilsiniz; görüşmeye katılmanız yeterli. Anlaşamazsanız tutanağı alıp mahkemeye taşıyabilirsiniz.
Bölüm 6: Ücretler — Ne Kadar Ödersiniz?
Önemli Bilgi
Önemli: Bu rehberdeki ücret bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel tarifeler değişebilir; kesin bilgi için Adalet Bakanlığı'nın resmi web sitesini (adalet.gov.tr) kontrol edin.
Önemli Bilgi
Not: Yasal Dayanak: 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi — 26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış; 1 Ocak 2026'dan itibaren yürürlüktedir.
Devlet Katkısı — İlk 2 Saat Ücretsiz
Zorunlu (dava şartı) arabuluculuk kapsamındaki tüm dosyalarda ilk 2 saatlik görüşme ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma sağlanamazsa bu 2 saatin bedelini devlet öder; taraflar ödemez. 2 saati aşan süre için ücret taraflara eşit olarak yansıtılır.
Anlaşma Olursa — Nispi (Yüzde) Tarife
Para ile ölçülebilen uyuşmazlıklarda anlaşmaya varılırsa arabulucu ücreti, anlaşılan bedel üzerinden şu oranlarda hesaplanır:
| Anlaşma Bedeli | Oran |
|---|---|
| İlk 600.000 TL'ye kadar | %6 |
| Sonraki dilimler | Azalan kademeli oranlar (%4, %3, %2, %1) |
| 53.040.000 TL üzeri | %0,5 |
Asgari ücret tabanları (2026): - Genel uyuşmazlıklarda: 9.000 TL - Ticari uyuşmazlık veya ortaklığın giderilmesinde: 13.000 TL
Anlaşma Olmazsa — Saatlik Tarife
Anlaşmazlıkla sonuçlanan dosyalarda saatlik tarife uygulanır: taraf sayısı ve uyuşmazlık türüne göre saatte yaklaşık 1.000-3.400 TL arasında değişir.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Özel Kural
Anlaşma sağlanırsa tüketicinin payına düşen ücret Adalet Bakanlığı tarafından ödenir; tüketici cebinden para çıkarmaz. Satıcı veya hizmet sağlayıcı taraf anlaşma bedeli üzerinden %3 oranında ücret öder.
Kira Uyuşmazlıklarında Ücret Hesabı
- Tahliye içeren kira uyuşmazlığı: Yıllık kira bedelinin yarısı esas alınır.
- Kira tespiti uyuşmazlığı: Tespit edilen fark bedel esas alınır.
Kim Öder?
Aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit ödenir. Başlangıçta farklı bir paylaşım üzerinde anlaşılabilir. Devletin karşıladığı ilk 2 saatlik ücret; anlaşmazlıkla sonuçlanan dosyalarda tamamen devlet tarafından üstlenilir. Anlaşma sağlanırsa bu 2 saatin bedeli haksız bulunan taraftan geri alınabilir.
Arabuluculuk Gerçekten Mahkemeden Ucuz mu?
Genel olarak evet. Bir mahkeme sürecinde bilirkişi, tebligat, harç, avukatlık ücreti gibi giderler hesaplanırken arabuluculuktaki toplam maliyet genellikle çok daha düşük kalır. Ayrıca mahkemede kaybeden taraf tüm yargılama giderlerini ödemek zorunda kalabilir; arabuluculukta ise paylaşım esnektir.
Ne yapmalısınız? Başvurmadan önce ücret beklentinizi netleştirin. Zorunlu arabuluculukta ilk 2 saat devlet tarafından karşılandığı için başlangıçta maliyet yok. Güncel tarife için adalet.gov.tr/arabuluculuk adresini kontrol edin.
Bölüm 7: Müzakerede Haklarınız ve Dikkat Etmeniz Gerekenler
Önemli Bilgi
Önemli: Arabuluculuk anlaşma belgesi imzalandıktan sonra hukuki olarak bağlayıcıdır ve geri alınamaz. İmzalamadan önce bir avukata danışmanızı tavsiye ederiz.
Müzakerede Temel Haklarınız
- Arabulucuyu reddetme hakkı: Arabulucunun tarafsızlığından şüphelenirseniz değiştirilmesini talep edebilirsiniz.
- Avukatınızı yanınıza alma hakkı: Görüşmelere avukatınızla katılabilirsiniz; zorunlu değil ama hakkınız.
- Düşünme süresi talep etme hakkı: Görüşmelere ara verebilir, imzalamadan önce zaman isteyebilirsiniz.
- Müzakereden çekilme hakkı: Süreci istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.
Anlaşma Metnini İmzalamadan Önce Mutlaka Yapın
- Metnin her satırını okuyun; özellikle "hangi haklardan vazgeçiyorsunuz" bölümüne dikkat edin.
- Tutarın hesaplamasını kendiniz doğrulayın (kıdem, ihbar tazminatı için brüt/net farkına bakın).
- Şüphe duyduğunuzda imzalamayı erteleyebilirsiniz; arabulucu buna zorlayamaz.
- Büyük tutar söz konusuysa (özellikle iş uyuşmazlıklarında) imzalamadan önce bir avukata danışın.
Önemli Bilgi
Önemli: Bazı işverenler arabuluculuk sürecinde baskı yapabilir. Arabuluculukta aceleye getirilme hakkınız yoktur. Arabulucu tarafınızı zorlayamaz; sadece müzakereyi kolaylaştırır.
Anlaşma Belgesi ve İcra Gücü
Anlaşma sağlanırsa arabulucu bir belge düzenler; başvurucu, karşı taraf ve arabulucu imzalar. Tüm taraflar ve arabulucu imzalamışsa belge doğrudan ilam niteliği taşır; ayrıca mahkeme onayı gerekmez. Karşı taraf ödeme yapmıyorsa bu belgeyle icra dairesine başvurabilirsiniz.
2024 değişikliği: Ticari uyuşmazlıklarda anlaşma belgesi artık mahkeme şerhi aranmaksızın doğrudan icraya konu edilebilir. Taşınmaz devri içeren anlaşmalarda ise hâlâ mahkeme onayı ve tapu kaydı işlemi gereklidir.
Anlaşma Belgesini İcraya Koymak
Anlaşma sağlandı ve karşı taraf ödeme yapmıyor mu? Anlaşma belgesini alarak icra dairesine başvurun. Anlaşma belgesi, tüm taraflar ve arabulucu tarafından imzalanmışsa ayrıca mahkeme onayı gerekmez; doğrudan ilamsız icra takibi başlatabilirsiniz. Bu büyük bir avantajdır: mahkemede karar çıkmasını beklemeksizin icra yoluna gidebilirsiniz.
Ne yapmalısınız? İmzalamadan önce okuyun, hesabı doğrulayın, gerekirse avukata sorun. Acele karar vermek zorunda değilsiniz.
Bölüm 8: Arabuluculuğa Davet Aldıysanız — Ne Yapmalısınız?
İşvereniniz, ev sahibiniz veya bir alacaklı sizi arabuluculuğa davet edebilir. Bu daveti almanız, anlaşmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez; ama görüşmeye katılmak zorunlu olabilir.
Pratik Adımlar
- Daveti aldığınızda belirtilen tarihi not edin.
- Belgelerinizi toplayın (Bölüm 3'e bakın).
- Büyük tutar söz konusuysa kısa bir avukat danışmanlığı alın.
- Toplantıya gidin; müzakere edin; beğenmiyorsanız imzalamayın.
İlk Toplantıya Katılmazsanız Ne Olur?
9. Yargı Paketi (7531 sayılı Kanun, Kasım 2024) ile güncel durum:
Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Ayrıca o taraf lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin de yarısı verilir.
Anayasa Mahkemesi kararı (14 Mart 2024, E.2023/160, K.2024/77): Önceki düzenlemede tüm yargılama giderleri yükleniyordu; Anayasa Mahkemesi bunu orantısız bularak iptal etti. Yerine 9. Yargı Paketi ile daha dengeli bir yaptırım getirildi.
Katılamayacaksanız arabuluculuk bürosunu önceden bilgilendirin; mazeretiniz kayıt altına alınır.
Ne yapmalısınız? Daveti aldığınızda katılmayı planlayın. Görüşmeye katılmak anlaşmayı kabul etmek değildir; sadece müzakereye oturmaktır.
Bölüm 9: Zorunlu Arabuluculuğa Gitmeden Dava Açarsanız Ne Olur?
Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta arabulucuya gitmeden mahkemeye dava açarsanız:
- Mahkeme davayı dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddeder.
- Bu ret kararı yeni dava açmaya engel değildir; arabuluculuğu tamamladıktan sonra dava yeniden açılabilir.
- Arabuluculuk süreci devam ettiği süre boyunca zamanaşımı işlemez — dolayısıyla bu süre hakkınız aleyhine işlemez.
Kısaca: Arabuluculuğu atlarsanız dava reddedilir, zaman kaybedersiniz. Önce arabuluculuk, sonra gerekirse mahkeme.
Gerçek Hayat Senaryosu: Tazminatsız İşten Çıkarma
Murat, fabrikadan kıdem tazminatı ödenmeksizin çıkarıldı. Hemen dava açmak istedi. Ancak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi gereğince iş mahkemesine dava açabilmesi için önce arabuluculuğa başvurması zorunlu. Arabuluculuk bürosuna başvurdu, arabulucu atandı. İşveren ilk toplantıya geldi; müzakere sonunda 75.000 TL üzerinde anlaştılar. Kıdem hesabı 82.000 TL'ydi — biraz daha az, ama mahkeme sürecini beklemeden 6 haftada cebine girdi.
Gerçek Hayat Senaryosu: Kira Uyuşmazlığı
Ayşe, ev sahibi tarafından sözleşme süresi dolmadan tahliye tehdidi aldı. 7445 sayılı Kanun'a göre tahliye davası açılmadan önce arabuluculuğa gitmek zorunlu. Ayşe önce arabuluculuğa başvurdu. Müzakerede ev sahibi tahliye talebinden vazgeçti; Ayşe ise 2 aylık kira avansı ödemeyi kabul etti. Mahkemeye gitmeden sorun çözüldü.
Ne yapmalısınız? Dava açmadan önce uyuşmazlığınızın zorunlu kapsama girip girmediğini kontrol edin (Bölüm 2'deki tabloya bakın). Giriyor ise önce arabulucuya gidin.
Bölüm 10: Güncel Değişiklikler — 2023-2026 Özeti
Arabuluculuk mevzuatı son üç yılda önemli ölçüde genişledi ve değişti. İşte bilmeniz gerekenler:
7445 Sayılı Kanun (Eylül 2023)
Kira uyuşmazlıkları, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamına alındı. 1 Eylül 2023 tarihi itibarıyla bu davalarda dava açmadan önce arabuluculuğa gitmek zorunludur.
Anayasa Mahkemesi Kararı (Mart 2024)
İlk toplantıya katılmama yaptırımındaki tam sorumluluk hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi (E.2023/160, K.2024/77, 14 Mart 2024). Mahkeme, bu yaptırımın mahkemeye erişim hakkını orantısız biçimde kısıtladığına hükmetti. Karar 18 Nisan 2024'te Resmî Gazete'de yayımlandı.
9. Yargı Paketi — 7531 Sayılı Kanun (Kasım 2024)
Anayasa Mahkemesi kararına uyum amacıyla katılmama yaptırımı yeniden düzenlendi: artık tam değil yarı sorumluluk uygulanıyor (bkz. Bölüm 8).
Ticari Uyuşmazlıklarda Kolaylaştırma (2024)
Ticari arabuluculuk anlaşma belgesi mahkeme şerhi aranmaksızın doğrudan icraya konu edilebilir hale getirildi. Bu, ticari alacaklılar için süreçleri önemli ölçüde hızlandırdı.
2026 Ücret Tarifesi (Aralık 2025)
26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tarife 1 Ocak 2026'dan itibaren yürürlüktedir. Tüm kategorilerde asgari ücretler güncellenmiştir (bkz. Bölüm 6). Belirlenen asgari ücretin altında arabuluculuk ücreti kararlaştırılamaz; kararlaştırılsa bile tarife ücretleri otomatik olarak geçerli olur.
Ne yapmalısınız? Uyuşmazlığınız 1 Eylül 2023'ten sonra doğduysa kira, kat mülkiyeti veya komşuluk uyuşmazlıklarında arabuluculuk artık zorunludur. Eski bilgilere güvenmeyin.
Bölüm 11: Doğru Bilinen Yanlışlar — Sık Karşılaşılan 5 Yanılgı
Arabuluculuk konusunda pek çok yanlış inanış bulunmaktadır. Bunlar sizi hem zaman hem de para kaybettirebilir:
Yanılgı 1: "Arabuluculuk anlaşması bağlayıcı değil." Gerçek: Usulüne uygun imzalanan anlaşma belgesi mahkeme kararı niteliğinde olup kesin bağlayıcıdır; icra takibine konu edilebilir. İmzaladıktan sonra geri dönmek mümkün değildir.
Yanılgı 2: "Arabuluculuğa gitmesem ceza yok." Gerçek: Zorunlu kapsamdaki davalar arabuluculuk tamamlanmadan açılırsa mahkeme davayı usulden reddeder. Ayrıca ilk toplantıya mazeretsiz katılmamak yargılama giderlerinin yarısını ödemek anlamına gelebilir.
Yanılgı 3: "Arabuluculuk tamamen ücretsiz." Gerçek: İlk 2 saat dava şartı kapsamında devlet karşılar; ancak süre uzarsa veya ihtiyari arabuluculukta ücret taraflara aittir. Tüketici uyuşmazlıklarında tüketicinin payı devlet tarafından karşılanır.
Yanılgı 4: "Avukat olmadan arabuluculuğa gidemem." Gerçek: Avukat zorunlu değildir. Taraflar bizzat katılabilir. Ancak tutarın büyük olduğu veya karşı tarafın avukatla temsil edildiği durumlarda hukuki destek almak dezavantajlı konuma düşmenizi önler.
Yanılgı 5: "Arabuluculukta söylediklerim daha sonra aleyhime kullanılabilir." Gerçek: 6325 sayılı Kanun'un 4. maddesi gizliliği güvence altına almaktadır. Arabuluculukta paylaşılan bilgiler, mahkemede delil olarak kullanılamaz.
Bölüm 12: Sonraki Adımlar
Rehberi okuduktan sonra atacağınız pratik adımlar:
- Başvuru dilekçenizi hazırlayın: Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi şablonunu indirin ve doldurun.
- Belgelerinizi toplayın: Uyuşmazlık türünüze göre Bölüm 3'teki listeyi kullanın.
- Online başvurun: arabulucu.uyap.gov.tr veya e-Devlet üzerinden başvurunuzu yapın.
- Durumunuzu değerlendirin: Hangi arabuluculuk türünün size uyduğundan emin değilseniz Durumu Değerlendirin aracını kullanın.
- İlgili rehberleri okuyun: Kiracıysanız Kiracı Hakları Rehberi'ne, tüketiciyseniz Tüketici Hakem Heyeti Başvuru Rehberi'ne bakın.
Önemli Bilgi
Önemli: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve avukatlık hizmeti değildir. Hukuki durumunuz hakkında bağlayıcı tavsiye için bir avukata başvurun. Bu rehberde bağlantı verilen e-Devlet ve ARSIS sistemleri Adalet Bakanlığı'na aittir; bu sistemler aracılığıyla yaptığınız başvurularda ilgili kurumun gizlilik politikası geçerlidir.
Önemli Bilgi
Önemli: Bu rehber en son 13 Nisan 2026 tarihinde güncellenmiştir. Hukuki düzenlemeler değişebilir; en güncel bilgi için [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr) adresini kontrol edin.
Karmaşık bir durumla mı karşılaştınız? Bu durumda bir avukata danışmanızı öneririz. Baro derneklerinin adli yardım birimleri ücretsiz veya düşük ücretli hukuki destek sağlayabilir. Bulunduğunuz ilin barosu için tıklayınız
Sık Sorulan Sorular
İş hukuku, ticari alacak ve tüketici davaları gibi belirli uyuşmazlıklar için dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Zorunlu arabuluculuk şartına uyulmadan açılan dava usul yönünden reddedilir.
Taraflar arabuluculuk ücretini eşit olarak paylaşır. Anlaşma sağlanamaması durumunda zorunlu arabuluculuklarda devlet tarafından belirlenen asgari ücret tarifesi uygulanır.
Arabuluculuk son tutanakla sona erer ve bu belge dava açılabilmesi için zorunlu ön koşuldur.
Zorunlu arabuluculukta yasal süre genellikle 3 haftadır; tarafların mutabakatıyla 1 hafta uzatılabilir.
Evet. Mahkeme onayından geçirilmiş arabuluculuk anlaşması ilam niteliği taşır ve doğrudan icraya konulabilir.